|
|
تاريخچه جمهوري خود مختار تالش ـ مغان نوشته: الهام محمداف ، ترجمه : علي عبدلي مقدمه:از زمان امضاء قرارداد ننگين تركمنچاي وتجزيه ولايات قفقاز از پيكر ايران و دونيمه شدن سرزمينتالش، در بيناقوام ساكن در ولايات جنوب قفقاز، تالشانتنها قومي بودهاندكه به هواي وصل به مام ميهن اصلي،بارها به اشكال مختلف وحتي با خيزش و شورشعمومي، صداي اعتراض خود را بهمفاد عهد نامه مذكور بهگوش جهانيان رساندهاند . در سال 1993 نيز در منطقه تالش نشين آنسويآستاراچاي وقايعي با هدف تشكيل جمهوري خود مختارتالش - مغان رخ داد كه مضمون اجتماعي و فرهنگي اش رادر سه عبارتِ: نيل به آزاديهاي دمكراتيك در شرايط پساز فروپاشي شوروي،مقابله با انديشههاي پان توركيستي وحفظ هويت قومي،ميتوان خلاصه كرد .
وقايع مذكور صرف نظر از ماهيت و
مباحث نفي ياتأييد آن، به عنوان فصلي از تاريخ معاصر تالش
ثبتگرديده است و ازآنجايي كه قوم ياد شده با وجود 150
سالجدايي، هرگز ايرانيبودن خود را فراموش نكرده، ميتوانگفت:
وقايع تالش - مغانبه نحوي به تاريخ اير مقاله ذيل نگاهي از درون به چگونگي آغاز وپايانجمهوري تالش مغان كه نويسنده آن (الهام محمد اف) يكياز فعالان عرصهآن وقايعو عضو حزب برابري خلقهايجمهوري آذربايجانبوده. در اوايل ماه ژوئن 1993 در شهر گنجه حوادثي رخ داد و حركت هاييمردمي صورت گرفت كه رهبري آن را يك افسر ارتش به نام صورتحسين اف برعهده داشت.گروهي از نيروهاي ميهن پرست لنكران ،اولينكساني بودند كه از صورت حسين اف جانبداري كردند. سرهنگ بازنشسته علي اكرم همت اف رهبري آن گروه را برعهده داشت . گروه مذكور در بدو امر خواستند كه در ميدان مركزي شهر لنكرانتجمعي به هواداري از شورشيان گنجه برپا كنند امارهبران حكومت محليكه اغلب نماينده حزب حاكم «جبهه خلق »بودند، مانع از برگزاري متينگشدند و ع.همت اف همراه طرفدارانش ناگزير بطورموقت شهر را تركنمود. در همان حال واحد نظامي «I» كه در شهر لنكران مستقر بود ازهمتاف دفاع كرد و شوراي افسران واحد نظامي مذكور اورا به فرماندهي خودبرگزيدند و به اين ترتيب يك تشكل نيرومند مردمي ـ نظامي، در لنكرانعليه حكومت وقت جمهوري آذربايجان (ج.آ) اعلام وجود نمود و ابتدا" بهطرفداري از خيزش اهالي گنجه وارد فعاليت شد . در 21 ژوئن سال 1993 فرماندهي واحد نظامي «I» اطلاعيهايخطاب به اهالي لنكران منتشر نمود. در آن اطلاعيه آمده بود: در اوضاعبحراني كنوني كه به علت نبود حكومت و گسترش هرج و مرج در كشور بهوجود آمده است، واحد نظامي «I» در مقابل مردم مسئوليت خود را درككرده و تأمين امنيت مردم در شهرستانهاي آستارا، لنكران، لريك،ياردملي، ماساللي، جليل آباد و بيله سوار را بر عهده گرفته است و در اينمنطقه «جمهوري خود مختار تالش - مغان» را اعلام مينمايد . به دنبال اتفاقات مذكور، در تاريخ 4 ژوئيه سال 1993 در شهر لنكراننشستي اظطراري با شركت تني چند از نمايندگان مجلس ملي، وزراءدولت جبهه خلق و ديگر مقامات عالي رتبه و روشنفكران سرشناس كههمگي از اهالي تالش بودند، برگزار شد. در آن نشست اهم مسائل مربوطبه جمهوري تالش - مغان و اوضاع منطقه مورد بررسي قرارگرفت وسپسدر شريطي رضايت بخش راهكارهاي پيشبرد امور تأسيس و ادارهجمهوري تالش - مغان، مشخص گرديد.همچنين در آن نشست با در نظرگرفتن وخامت اوضاع سياسي و اجتماعي كشور، تصميم گرفته شد كه دراسرع وقت مجلس خلق تالش - مغان با برگزاري يك انتخابات آزاد ودمكراتيك، تشكيل شود . در 17 اوت همان سال با وجود موانع گوناگون انتخابات مجلسجمهوري خود مختار تالش برگزار شد و از هفت منطقه مذكور 216نماينده از 250 نماينده پيش بيني شده، انتخاب گرديدند و در مجلسحضور يافتند. نمايندگان در نخستين جلسه خود به اتفاق آراء تشكيلجمهوري خودمختار تالش - مغان درتركيب جمهوري آذربايجان راتصويب كردند و در جلسه بعدي لايحه ي قانون اساسي آن جمهوري بهتصويب رسيد و علي اكرم همت اف به سمت رئيس جمهور موقت وفخرالدين عباس زاده به سمت رئيس مجلس تالش - مغان برگزيدهشدند. همچنين چگونگي كار مجلس خلق مشخص شد و يك كمسيونتخصصي مأ مور تدوين قانون اساسي گرديد. رنگ و آرم پرچم جمهوريمذكور نيز مورد تصويب قرار گرفت و در مدت كوتاهي براي تثبيتوضعيت سياسي، اجتماعي، اقتصادي و تأمين مواد ضروري معيشت مردم،اقداماتي ضربتي صورت گرفت. براي نخستين بار در تاريخ جمهوري آذربايجان قانوني براي چگونگي انتخاب فرماندار و معاون فرماندار برايشهرستانها تصويب گرديد . مجلس خلق تاريخ برگزاري انتخابات رياست جمهوري را مشخصكرد اما تهاجمات سياسي و تبليغاتي حكومت مركزي، برخي اشتباهايرهبري جمهوري تالش مغان، نبود تجربه سياسي كافي، عدم درك مردم ازمسئله جمهوري خود مختار و ترس اهالي از حيدر علي اف بر روند امور واجراي تدابير اتخاذ شده از سوي مجلس خلق تأثير منفي ميگذاشت . در تاريخ 23اوت سال 1993بر اثر هجوم گسترده نيروهاي دولتي وخود داري همت اف از درگيري مسلحانه و خونريزي، جمهوري نوپايتالش مغان به سرعت ساقط شد و تدريجا" بخشي رهبران آن از جملهرئيس جمهور و وزير دفاع بازداشت و بخش ديگر متواري شدند . به موجب مصوبه مجلس جمهوري آذربايجان و رأي دادگاه عاليكشور، فعاليت حزب برابري خلقهاي آذربايجان كه قبلا" حزب خلقتالش - مغان ناميده ميشد، ممنوع گرديد و رهبر آن حزب «هلال محمداف» و اعضاء شاخص آن تحت پيگرد قرار گرفتند. وجود سانسور شديددر رسانههاي ج. آ و محروم بودن جمهوري خود مختار تالش - مغان ازامكانات تبليغي مناسب، باعث گرديد كه مردم كشور و جهان از واقعيات واتفاقاتي كه در روند شكلگيري و ساقط شدن جمهوري خود مختار مذكوررخ داد بي خبر باشند و يا اطلاعاتي نادرست دريافت كنند .به راستي درتابستان سال 1993در سرزمين تالش چه اتفاقاتي رخ داد؟ علل اعلامموجوديت جمهوري ياد شده چه بود و چگونه و چرا ساقط گرديد؟ . مبارزه سياسي حزب برابري خلقهاي جمهوري آذربايجانبراي تشكيل جمهوري تالش - مغان .
حزب برابري خلقهاي آذربايجان كه پيشتر «حزب خلق
تالش»خوانده مي شد و در اواخر سال 1989 به نام حزب رستاخيز
تالشبنيانگذاري شده بود، هدف اصلي اش دفاع از حقوق قومي
تالشان به شيوهدمكراتيك و در درون دولت و حاكميت بود و از همان
زمان به دنبالتشكيل يك جمهوري خود مختار مانند نخجوان، در
اراضي هفتشهرستان جنوب جمهوري آذربايجان بود. تشكيل دهندگان و
رهبرانفكري آن حزب، عمدتا" دانشجوياني بودند كه در دانشگاههاي
باكوتحصيل ميكردند و رهبرشان نيز يك روشنفكر برجسته ميهن پرست
بهنام
هلال محمد اف
بود . هلال محمد اف در سال 1959 ميلادي در روستاي تنگَ رو از توابعشهرستان آستاراي ج.آ در خانوادهاي رشنفكر به دنيا آمده است او پساز اتمام تحصيلات متوسطه در زادگاهش، وارد دانشگاه دولتي باكو شد وبه عنوان دانشجوي ممتاز رشته رياض، تحصيلات خود را به پايان رساندو سپس براي گذراندن دوره نامزدي دكترا وارد آكادمي علوم ج .آ شد. اوزماني كه در آن آكادمي سرگرم كار و آموزش علمي بود، فعاليتهايسياسي اش را آغاز كرد وبا انتشار چند مقاله ي تحقيقي، چند رساله درباره شاعر انقلابي تالشذولفقار احمد زاده ، نشريه (تولش ) درپنجشماره و نشريه (تولشستان) در يك شماره ،توانست ديدگاههاي خود راتبليغ نمايد. هـ. محمد اف در همان زمان به اتفاق چند تن ديگر از روشنفكرانتالش كه مقيم باكو بودند، مركز مدنيت تالش را بنيان گذاشت. او در سال1993 حزب خلق تالش = حزب برابري خلقهاي ج .آ را تأسيس نمود و باآغاز حركتهاي سياسي افسران و روشنفكران لنكران به رهبري علي اكرمهمت اف، حمايت خود را از آن حركت اعلام و رهبري فكري اش رابرعهده گرفت و پس از اعلام وجود جمهوري خود مختار تالش - مغان، بهنخست وزيري آن جمهوري برگزيده شد . در زمان اعلام جمهوري تالش - مغان، جبهه خلق حزب حاكم ج .آبود. حزب مذكور اسا" متعلق به نخجوانيها و پان توركيست بود و بعدهامعلوم شد كه حيدر علي اف در تشكيل و تدوين برنامههاي آن نقشداشت و از وجود آن براي هموار كردن راه رسيدن خود به حكومتاستفاده ميكرده . هلال محمد اف و ياران و طرفدارانش هميشه مخالف رهبري پانتوركيست جبهه خلق يعني ابو الفضل ايلچي بيگ بود و پيوسته ازسياستهاي آن حزب مبني بر نقض آشكار حقوق اقوام غير ترك انتقادميكرد و به همين علت مدام از سوي ارگانهاي دولتي، خصوصا" وزارتامنيت ملي و رسانههاي جمعي پان توركيستها تحت فشارهاي سياسي ورواني قرار داشت و بارها مورد تهديد قرار گرفته بود ليكن او عليرغم همهي آن فشارها و تهديدها و تهمتها، در راه اعاده حقوق دمكراتيك همهياقوام ج .آ خصوصا" اقليتهاي زباني (اقوام ايراني زبان) به مبارزات بي امانخود ادامه ميداد. هـ .محمد اف پس از شكست جمهوري خود مختار تالش - مغانمجبور به ترك كشور خود گرديد و هم اكنون در روسيه زندگي ميكند . برنامهها و اهداف حزب برابري خلقهاي آذربايجان تالش نام يك قوم با بيش از 5/1 ميليون نفر نفوس است. استفاده ازنام اين قوم در ج.آ از سال 1938 ممنوع گرديده و هنوز مراجع رسمي آنممنوعيت را رعايت ميكنند . در جريان سرشماري سال 1989 ميلادي تعرفه صدها هزار نفر كهقوميت خود را تالش نوشته بودند، در مدت دو روز تعويض گرديد و بهجاي آن «آذربايجاني» نوشته شد. با افشاي آن اقدام و اعتراض مردم،جابجايي مذكور متوقف ماند. زيرا تا آن زمان تعداد تالشان ج .آ را بهصورت نمادين بيست و دوهزار نفر ذكر ميكردند. در حالي كه فقط دربعضي از روستاها بيست و دو هزار نفر تالش زندگي ميكرد. باري... ارگانهاي دولتي ج .آ به بهانههاي مختلف، اعضاء حزب برابريخلقهاي آذربايجان را تحت تعقيب قرار داده و ميكوشيدند به هر ترتيبيكه شده نام تالش از از اسناد آن حزب برداشته شود . رهبري حزب يادشده هيچوقت پنهان نميكرد كه هدفشان تاسيسجمهوري خود مختار تالش در تركيب ج .آ است. در اساسنامه آن حزبكه در تاريخ 12 مارس سال 1993 به تصديق وزارت دادگستري كشورنيز رسيده است، آ مده: اين حزب فعاليت خود را بر مبناي موازين حقوقبين الملل و معيارهاي دمكراتيك در حق تعين سرنوشت ملتها و برابرقانون اساسي ج .آ ادامه ميدهد. با اين حال حزب مذكور هرگز سعي نكردكه روند تحولات و رويدادهارا به صورت مصنوعي سرعت دهد بلك درهمه حال كوشيد كه براي فراهم شدن شرايط مناسب سياسي، اجتماعي واقتصادي از مشي مبارزه دمكراتيك براي تأسيس جمهوري دمكراتيك،عدول نكند و اعلام موجوديت آن جمهوري در تابستان سال 1993 نتيجهچنان سياستي بود . علي اكرم همت اف و اعلام جمهوري خودمختار تالش - مغان . علي اكرم همت اف ،فرزند علي اكبر، از اهالي شهرستان لريك است. اودر سال 1948 در خانوادهاي روشنفكر متولد شده ودر رشته مكانيك دردانشكده پلي تكنيك باكو تحصيل كرده و در دوره سربازي به عنوانفرمانده دسته، نخستين تجربه خود در مديريت نظامي را به دستميآورد. بعد از پايان خدمت به استخدام ارتش در آمد و در واحدلجستيكي لنكران مشغول خدمت گرديد. در آن سمت به علت نشان دادنلياقت راه ترقي را طي كرده وبه معاونت فرماندهي لجستيكي استان لنكرانارتقاء مقام يافت و سرانجام درسال 1988 وارد فعاليتهاي سياسي ضدنظام شوروي گرديد و به علت تشكيل چند متينگ سياسي از عضويتحزب كمونيست اخراج شد و از شغل نظامي بازنشست گرديد امافعاليتهاي سياسي خود را با جديت ادامه داد. اوكه يكي از مؤسسين حزبجبهه خلق بود در سال 1989 به عضويت كميته مركزي آن حزب درآمد . همت اف كه فعاليتهاي سياسي را عمدتا" در استان لنكران رهبريمينمود، در سال 1990 حكومت شوروي رادر آن استان ملغي اعلام كردو خواستار اسقرار حكومت دمكراتيك مردمي گرديد. به همين علت تحتپيگرد قرار گرفت و ناگزير اذربايجان راترك نمود و پس از مدتي كوتاهپنهان شدن در جمهوري اكراين دوباره به آذربايجان برگشت و پس ازچند روز در دفتر مركزي جبهه خلق دستگير و راهي زندان گرديد اما چوندر آن زمان حكومت شوروي در آستانه فروپاشي قرار گرفته بود و تواناييبرخورد شديد با مخالفان خود را نداشت، اورا به صورت سمبليك محاكمهو با تعيين مجازات مشروط آزاد نمودند . همت اف در جبهه خلق ج .آ به مخالفت آشكار با غلبه انديشههايپان توركيستي در اركان آن حزب برخاست و به همين سبب از آن حزباخراج گرديد اما خيلي زود به عضويت حزب سوسيال دمكرات در آمد وبه سمت معاون دبير آن حزب منصوب گرديد . با آغاز جنگ قره باغ در رأس يك گروهان رزمنده ملي كه بعدا" بهتيپ نظامي تبديل گرديد، راهي جبهه شد ودر سمت شايستگيهايفراواني از خود نشان داد و در سال 1992 به سمت معاونت وزير دفاعمنصوب گرديد. ولي ديري نگذشت كه در اعتراض به اين گفته ي حيدرعلي اف «رئيس جمهور وقت» كه هيچ غير تركي نميتواند در ج.آ قهرمانملي بشود و تاش نميتواند به درجه ژنرالي برسد، از سمت خود استعفاكرد و دوباره به لنكران بازگشت وبه عضويت حزب برابري خلقهايآذربايجان در آمد و فعليتهاي سياسي خود را باجديت بيشتر دنبال نمود . در همان زمان كه فعالين سياسي در شهرستانهاي تالش نشين باپيوستن به حزب برابري... جبههاي در برابر دولت پان توركيستي باكوگشوده بودند، نارضايتيهاي اهالي استان گنجه نيز به اوج رسيده ومنشأبروز حوادثي شده بود. حوادث گنجه موجب بحران شديدي در كشور شدو در آنجا حركتهاي اعتراضآميز مردم منجر به قيام نظامي گرديد وافسر جواني به نام صورت حسين اف رهبري آن قيام را به دست گرفت وبا نيروهاي تحت امر خود به قصد رويارويي با حكومت جبهه خلق عازمباكوشد. رئيس جمهور وقت ابوالفضل محمد اف كه در استانبول به ايشانلقب ايلچي بيگ =«سفير تركها درآذربايجان» داده بودند، در تاريخ 17ژوئن 1992 مخفيانه باكورا ترك كرد ودر زادگاه خود روستاي كلكي واقعدر اردوباد نخجوان مقيم گرديد. در نتيجه چنانكه قبلا" به صورت سريبرنامه ريزي شده بود در باكو زمينه ورود حيدر علي اف از نخجوان بهپايتخت ج.آ براي به دست گرفتن سر رشته حكومت ،فراهم گرديد. رئيسپارلمان عيسي قنبراف و شماري ديگر از مقامات عالي رتبه از سمت خوداستعفا دادند و سپس عدهاي از شخصيتهاي شناخته شده كه تعدادآنهارا هفتاد نفر ذكر ميكنند، باارسال نامهاي براي حيدر علي اف از ايشانخواستند كه به باكو برود و رياست پارلمان را برعهده بگيرد. دقيقا" درهمان بحبوحه، موجوديت جمهوري خود مختار تالش مغان نيز اعلامگرديد و حزب برابري... با صدور بيانيهاي در تاريخ 22 ژوئن 1992اعلام موجوديت جمهوري تالش مغان را با نگاهي مثبت تأييد كرد و ضمنآن ابراز اميد واري نمود كه جمهوري مذكور بتواند در استقرار دمكراسي واعاده حقوق مساوي خلقهاي آذربايجان نقشي تاريخي ايفا نمايد . حزب برابري... بي درنگ و بسيار فعالانه در تشكيل دولت جمهوريتالش مغان شركت نمود و تقريبا" رهبري تئوريك آن را به دست كرفت.علي اكرم همت اف در نخستين بيانيه ي خود در آن زمان به صراحتاعلام نمود كه اعلام جمهوري خود مختار تالش مغان به معني تجزيه يآذربايجان نيست و اراضي تحت نفوذ جمهوري مذكور همچنان قسمتجدا نشدني كشور باقي خواهد ماند. همچنين در بيانيهاي ديگركه درنشريه ي آچيق سوز تاريخ 1/7/ 1993 چاپ شد، خاطر نشان نمود «ماقصد جدايي از ج. آ و الحاق به كشور ديگري را نداريم و كلماتي چونجمهوري و ايالت كسي را نترساند . هلال محمد اف اعتقاد داشت مجلس ملي با 50 نفر عضو خود ارگانيست كه شديدا" تحت نفوذ حزب جبهه ي خلق ميباشد و لذا نميتواندمدافع راستين حقوق دمكراتيك خلقهاي ج. آ باشد. به همين سببپيشنهاد داده بود كه براي بررسي اوضاع بحراني پيش آمده و چارهانديشي براي نحوه پر كردن خلاء قدرت رهبري در كشور، شوراي عاليخلق با تمام 360 عضو خود تشكيل جلسه دهد. اما آن پيشنهاد به مرحلهاجرا درنيامد و پارلمان 50 نفره طي بازيهايي فريبكارانه حيدر علي اف رابه سمت رئيس شوراي عالي انتخاب كرد واورا درمصدر قدرت قرار داد . حيدر علي اف پس از رسيدن به قدرت با منصوب كردن صورتحسين اف به سمت نخست وزيري، اورا كه در آن زمان توانايي هر اقداميرا داشت ،استادانه فريب داد. بعدها صورت حسين اف در گفتگوييخصوصي با همت اف اعتراف كرد كه پس از سه روز مذاكره با علي اف،چنان مسحور شده بودم كه قدرتي براي مخالفت درمن باقي نمانده وآماده پذيرفتن همه ي پيشنهادهاي او بودم. در دهم ژوئيه علي اف، علي اكرم همت اف را در باكو به حضورپذيرفت و در طول چهار ساعت مذاكره با دادن وعده سمت هايي بزرگ،سعي كرد اورا نيز متقاعد كند كه از اوامر او پيروي كند و اسلحه را زمينگذاشته و نيروهاي خود را مرخص نمايد. ولي همت اف راضي نشد وتقاضا كرد هرچه زودتر به خواسته عموم مردم تالش مغان پاسخ گفته وحق برخورداري از جمهوري خود مختاري براي آنان را به پذيرد و محترمبشمارد. اما او به اين خواسته پاسخ منفي داد . همت اف هنوز ( 2004) در زندان به سر مي برد . توجه سازمانحقوق بشر و شوراي اروپا به وضعيت او جلب شده . تلاشهايي برايآزادي او صورت مي گيرد اما او خواهان محاكمه علني مي باشد و انتظاردارد با ايشان به عنوان يك مسئول منتخب مردم كه هنوز از سمت خودبه روش قانوني عزل نگرديده است رفتار شود . همت اف پس از آنكه از ملاقات با علي اف دست خالي به لنكرانبرگشت، همه ي فرمانداران مناطق داخل سرزمين جنوب رودخانه كورا راعزل كرد و در تدارك تشكيل مجلس خلق برآمد. در همان زمان اجلاسشوراهاي مناطق تالش مغان (اراضي جنوب كورا) برگزار شد و دستورالعمل تعيين جا نشين براي فرمانداران عزل شده را تصويب كرد و پس ازآن ثبت نام از داوطلبان نمايندگي مجلس خلق به عمل آمد . در تاريخ دوم و سوم اوت، هيأت وزيران دولت مركزي به رياستصورت حسين اف وارد لنكران شد. وزراء درمدت دوروز اقامت درلنكران با اوضاع منطقه از نزديك آشنا شد و هنگام مراجعت قول دادند كهبيشتر مسائل و مشكلات آن منطقه را به سرعت حل نمايند .پس ازبازگشت هيأت وزيران به باكو، همت اف طي اطلاعيهاي هفتم اوت سال1993 را به عنوان روز برگزاري انتخابات مجلس خلق اعلام كرد. با انتشاراين خبر، حيدر علي اف جديت مسئله تالش مغان را درك نمود و همتاف را براي مذاكراتي ديگر به باكو دعوت كرد. آن ديدار در 12 اوت انجامگرفت و صورت حسين اف نيز در جلسه مذاكره حضور داشت . سياست علي اف براي سرنگون سازي جمهوري تال - مغان علي اف از رفتار قاطعانه ي همت اف متعجب شده بود و مي خواستبا متد هاي تجربه شده به او پاسخ دهد . چنان كه بعدا" افشا گرديد ، او درهمان جلسه تصميم گرفت در فرصت مناصب همت اف را دستگيرومجازات كند .او روز بعد از جلسه ي مذكور دستور داد درتاريخ 29 اوت1993 همه پرسي در باره اعتماد به ايلچي بيگ ، رئيس جمهور متواريبرگزار شود . رهبري جمهوري خود مختار تالش مغان كه با شگرد هاي علي افآشنا بود ، در مقابل دستور ايشان اعلام كرد كه چون ايلچي بيگ به شيوهكودتا عليه اياز مطلب اف به قدرت رسيده است در برگه همه پرسي با يدمرد مخير به دادن رأي اعتماد به يكي از آن دو نفر ، يعني اياز مطلب افو يا ابوالفضل ايلچي بيگ نمود و ضمن آن از اهالي منطقه ي تالش مقانخواست چنانچه در برگه هاي همه پرسي فقط نام ايلچي بيگ آمده باشد ،از پركردن آن خود داري نمايند . علي اف كه مي دانست مطلب اف در كشور طرفداران فراواني دارد ازدرج نام او در برگه هاي همه پرسي خود داري نمود و حاضر نشد بادستخود با برگرداندن مطلب اف به قدرت راه ترقي خود رامسدود كند . ازاينرو مصمم گرديد پيش از برگزاري همه پرسي ، جمهوري تالش مغان راسرنگوت سازد او ازاين موضوع نيز بي خبر نبود كه تمام اهالي منطقه يتالش مغان از همت اف پشتيباني نمي كنند زيرا آنها هيچ آگاهي اي درمورد چگونگي و ماهيت خود مختاري نداشتند و از سوي جريانهاي پانتركيسم پيوسته تحريك به ابراز مخالفت مي شدند . لذا در فرصت كوتاهيكه داشت با توسل به ترفند هاي مختلف در صدد جلب توجه تالشانبرآمد . از طرف ديگر ساكنان غير تالش منطقه از وجود كلمه تالش در نامجمهوري خود مختار مورد نظر خوششان نمي آمد . همچنين برخي ازمقامات عالي رتبه كه اصالتا" تالش بودند ، براي حفظ موقعيت خود حاضربودند فرمانهاي علي اف را اجرا نمايند . علي اف در ديدارهاي خود باهمت اف با زيركي دريافته و مطمئن شده بود كه در شرايط اضطراري ،همت اف به روي هم وطنان خود اسلحه نخواهد كشيد و اين موضوعبرايش رمز نهايي گشودن گره تالش مغان به شمار مي آمد . به اين ترتيببر آن شد كه كه در آغاز عده اي را در لنكران عليه همت اف بشوراند . حيدر علي اف پس از انجام ملاقات دوم با همت اف ، گروهي ازمقامات علي رتبه و نمايندگان پارلمان كه اصالتا" تالش بودند را به شركتدر جلسه اي فوق العاده فراخواند و به شركت كنند گان در جلسه اطمينانداد كه مذاكرات جلسه كاملا" سري خواهد بود و همه مي توانند بدون هيچمعذوريت و نگراني نظر خود را بيان كنند و تأكيد نمود كه در تلويزيون وديگر رسانه ها نيز فقط سخنان ايشان پخش خواهد شد . در آن جلسه علي اف سخنان خود را با احتياط و حساب شده آغازنمود و عمدتا" در مورد ضرورت دوستي و تقويت زمينه هاي همگرايياقوام كشور صحبت كرد و ضمن آن اظهار داشت كه سياستهاي جبهه خلقدر بين مردم نفاق افكنده است . اعلام تركي به عنوان تنها زبان رسميكشور اقدامي اشتباه بوده است . او گفت : ما يك ملت هستيم ، هيچ چيزبراي تقسيم كردن نداريم ، در شرايطي كه جنگ قره باغ به ما تحميل شدهو تماميت ارضي كشور به خطر افتاده است سخن گفتن در مورد مسائلي كهبهدا" هم مي توان به آن پرداخت امري نا درست است و لذا ما بايد تمامنيروهاي خود را براي بيرون كردن دشمن از خاك وطنمان بسيج نماييم .حاضران در جلسه نيز تا حدودي گفته هاي اورا باور كردند زيرا در طولمدت يك ماه و نيم سكوت دولت شايعاتي بر سر زبانها افتاده بود و ميگفتند علي اف اعطاي خود مختاري به تالشان را پذيرفته است . موضوعبسيار جالب توجه اين كه علي اف در تاريخ 21 ژوئن به عنوان رئيسشوراي عالي كشور اعلام نمود كه « در لنكران جمهوري خود مختار برقرارخواهد شد . » عيسي قنبر رئيس قبل شوراي عالي در واكنش به آن گفتهعلي اف پيشنهاد كرد كه بايد فورا" اين مسئله بر رسي شود و تدابيريفوري انجام گيرد . علي اف بي دنگ در جواب او گفت : مسبب همه ي اينوقايع شما رهبران قبلي كشور هستيد . عدم رعايت منافع ملي و حقوقاقليت هاي قومي اوضاع كشور را به بحران كشانده است . بنابراين ازهرگونه اقدام در مقابل گفته ي بالا جلوگيري كرد زيرا او هنوز براي تقويتپايه هاي قدرت خود نيازمن آن بود كه با همت اف مماشات و با تالشانمدارا نمايد . باري ... پس از اين كه ديدگاه علي اف در مورد وقايع تالش مغانمعلوم شد اعضاي جلسه با اطمينان از اين كه گفته هايشان به بيرون درزنخواهد كرد ، شروع كردند به ايراد سخناني عليه همت اف و ياران وطرفداران او . وقتي علي اف متوجه تأثير وعده هاي خود و عدم ثباتعقيده حاضران در جلسه پي برد ، دستورداد تمام مذاكرات آن جلسه درراديو و تلويزيون پخش شود . بيشتر سخنرانان جلسه از ترس جان وآبروي خود ناچار در باكو ماندند و صدا و سيماي باكو نيز چند روز سخنانآنها را مكررا" پخش كرد و اين موضوع تأثير منفي شديدي بر افكارعمومي در منطقه ي تالش مغان گذاشت . در تاريخ 16 و 17 اوت علي اف به منظور مذاكره درباره مسئله يجمهوري تالش مغان اجلاس ملي را تشكيل داد . در آن اجلاس تصويبگرديد كه در مدت سه روز ارگانهاي امنيتي و نظامي كشور بايد امنيت رابرقرار كنند . رهبري آن عمليات نيز به صورت حسين اف واگذار گرديد .ليكن يك هفته گذشت و هيچ اقدامي صورت نگرفت زيرا صورت حسيناف حاضر نبود عليه همت اف دست به اقدامي بزند . در آن حال علي افدر تاريخ 23 اوت به وسيله تلويزيون از اهالي تالش مغان دعوت كرد كهعليه همت اف قيام كنند و دولتش را سر نگون سازند . دعوت او كه ميتوانست آشوبي بر پا كند با استقبال چنداني روبر نشد و روز بعد فقط چندصد نفر افراد مشكوك در ميدان شهر لنكران گرد آمدند اما زماني كهمسئولين ارگانهاي مختلف ، وزرا و نمايندگان مجلس با پشتيباني نظامي وامنيتي پيش بيني شده وارد لنكران شدند ، حساسيت اوضاع مشخصگرديد و علي اكرم چون نيروي مقابل خود را آماده براي انجام هر اقداميديد ، براي جلوگيري از خونريزي ، دستور عدم مقابله صادر نمود و از مقررياست جمهوري به پايگاه واحد نظامي N رفت و بعد شهر را ترك نمود باعده اي از ياران خود مخفي گرديد اما پس از چند ماه دسگير شد . اوزماني كه در بازداشتگاه وزارت امنيت ملي به سر مي برد موفق به فرارگرديد اما مجددا" در تاريخ 7 اوت سال 1995 دستگير و به حبس ابدمحكوم گرديد .
|
|
ن
مرتبطاست و بايد مورد مطالعه وبررسي قرار گيرد و روايتدرستي از
آن ثبت وبراي آيندگان بهيادگار گذاشته شود .
