استفاده از مطالب اين پايگاه با ذكرمنبع و نام نويسنده/مترجم آزاد است

اآثار باستانی ـ تالش

قلعه ليسار«يادگاري از قرن هفتم»

دژ سرخ بر فراز تپه اي سبز

شهرستان تالش از دوران باستان داراي تمدن بوده و به همين سبب يادمانهاي تاريخي متعددي دارد.هر يك از اين آثار تاريخي بيانگر نوع زيست و معيشت و ميراث فرهنگي مردم منطقه است . قلعه ليسار كه با نام قلعه سلسال نيز شناخته مي شود در 5 كيلومتري شمال شهر تالش و در جنوب شهر ليسار ؛ نرسيده به دهكده نومندان قرار دارد . اين قلعه بابارويي مستحكم بر فراز تپه اي به ارتفاع حدود 100 متر از زمينهاي اطراف در فاصله 4 كيلومتري درياي خزر بنا شده است. بنظر مي رسد بدليل شباهت ساختماني قلعه ليسار با قلعه الموت و يا ديگر قلاع اساعيليه ؛‌اين قلعه در زمان اسماعيليان و قرن هفتم هجري ساخته شده باشد. ساختمان اين دژ بر روي يك صخره سنگي قرار گرفته و استفاده از سنگ و يا آجر و يا ملاتي از ساروج استوار شده است.

قلعه سلسال از دو قسمت تشكيل شده است . نخست بخش خارجي كه محوطه نسبتا وسيعي را در بر گرفته است و توسط ديوار قطوري از زمينهاي اطراف جدا مي شده است. از اين ديوار خارجي كه از سنگ رودخانه اي قرمز رنگ و تقريبا يكدست ساخته شده است ؛ اكنون چيزي بر جاي نمانده است . تنها بقاياي سنگهاي بكار رفته در حصار آن در گوشه و كنار قلعه بصورت توده انبوه مشاهده مي گردد.برخي از ساكنان اطراف قلعه از اين سنگها به عنوان مصالح ساختماني در خانه هاي خود استفاده كرده اند . تصور مي رود قلعه حصار دومي نيز داشته كه از آن نشانه اي پايدار بر جاي نمانده است . اما علائم آن را مي توان در اطراف دژ كه حصار دوم بيه آن نزديك بوده مشاهده كرد.. بخش داخلي قلعه كه بر روي صخره سنگي قرار دارد دومين قسمت آن را تشكيل مي دهد و اكنون نيز بقاياي آن بر جاي مانده است. ساختمان قلعه طوري است كه در تمام جهات اصلي و فرعي به اطراف اشراف داشته و ساكنان آن مي توانستند كليه تحركات را در شعاع خارجي قلعه زير نظر داشه باشند . مساحت تقريبي كوهي كه اين قلعه بروي آن قرار گرفته است . 40 متر در 50 متر است كه به علت روئيدن درختان زياد و بوته هاي خار نمي توان آنرا بطور دقيق اندازه گيري كرد. در ورودي قلعه شرقي و به ارتفاع 3.5 متر تا وسط هلال شكسته و عرض 2.2 متراست.در ورودي قلعه روزگاري جلوتر قرار داشته است. به علت خرابي باروي خارج سر در دومي ورودي قلعه شده است. عرض باروي قلعه 1.8 تا 2.1 متر و ارتفاع موجود آن 5 تا 6 متر در پاره اي از جاها 10 تا 12 متر است. قطر ديوار جنوب غربي 1.9 متر است . مصالح ساختماي ديوارها سنگ بادبر و ساروج است.متصل به باروي شرقي حصار ارگ قلعه بوده است . ارگ دژ بالاي تپه قرار دارد و امروزه فقط ديوارهاي آن بر جاي مانده است . ظاهر ارگ در طبقات مختلفي بنا شده است كه طبقات زيرين آن بدنبال ريزش طبقات بالا پر شده است .مدخل ارگ نيز طاقي با هلال شكسته بوده كه امروزه اين دو نيز از بين رفته است.اين بخش مربع شكل به ابعاد 10 تا 12 متر است.كه چهار گنج آن برجهاي گاو پهلو (توپر)‌قرار دارد. در باروي شرقي نيز دو پنجره وجود دارد پنجره طرف راست آن كوچكتر است . هر دو پنجره داراي طاقي از هلال شكسته و با آجر بنا شده است. مصالح ساختمان ارگ نيز آجر و ساروج است.طاقي گنبدي شكل نيز داخل ارگ مشاهده مي گردد.

آب انبار قلعه نيز خارج از ارگ و داخل باروي اصلي است و در شمال شرق بناي قلعه بنا شده است. طول آن حدود 5 متر عرض آن 3 متر و ارتفاع ان از كف موجود 4 متر است . مصالح ساختماني آن آجرهايي با ابعاد 22 سانتيمتر و قطر 4 سانتيمتر و ملاتي چون ساروج سفيد است.

در قسمت داخلي آن دژ آبراهه هاي باريكي به صورت يك شبكه لوله كشي ديده مي شود كه با مهارت خاصي ساخته شده است.

اين قلعه تا دو دهه پيش آب انباري پر از آب زلال داشت اما امروزه آبي در درون خود ندارد.خشك شدن آب انبار قلعه زماني رخ داد كه اهالي روستا ديوار آن را شكافتند تا از زخيره آب آن براي آبياري مزارع اطراف كه با خطر خشكسالي مواجه بودند استفاده كنند . حفاري هايي كه كف آن صورت گرفته ؛ به چاهي در گوشه شرقي آن رسيده و دهانه آن ديده مي شود از نظر اصول ساختماني بين اين آب انبار و آب انبار قلعه رودخان و دژ الموت شباهتهاي كاملا مشخصي مشاهده مي شود.

منبع : وبلاگ اخبارگيلان